Chanuka - żydowskie święto świateł

Żydowskie święto świateł to święto obchodzone na pamiątkę przywrócenia wiary w jednego Boga. Do dziś zapala się specjalny świecznik i przyrządza tradycyjne dania.

Chanuka (Święto Poświęcenia Świątyni lub Święto Świateł), to tradycyjne żydowskie święto obchodzone co roku na przełomie naszego listopada i grudnia. Według kalendarza żydowskiego rozpoczyna się ono 25 dnia miesiąca kislew. Żydowskie święto świateł to przypomnienie o zwycięstwie monoteizmu oraz o cudzie, jaki uczynił Stwórca ponad 2000 lat temu w Jerozolimie.

Parę słów o historii Święta
W II wieku przed naszą erą, w czasie panowania Antiocha IV Epifenesa, chciano, aby cała Judea przejęła politeistyczną religię Grecji. Zagarnięto świątynię jerozolimską i ustanowiono ją miejscem kultu Zeusa, zakazując tym samym wszelkich obrzędów żydowskich. Mimo to powstańcy pod wodzą Judy Machabeusza wkroczyli do świątyni, zniszczyli posągi greckich bogów i zapalili światło menory - siedmioramiennego świecznika. Z wydarzeniem tym wiąże się również cud. W świątyni znaleziono zaledwie jeden dzbanek oliwy, który był niewystarczającym zapasem do utrzymania światła menory. O dziwo jednak starczył on aż na osiem dni, czyli do czasu wytłoczenia nowego zapasu oliwy. Zdarzenie to symbolizuje zwycięstwo religii monoteistycznej.

Chanuka
Przedmiotem, który nieodłącznie wiąże się z żydowskim świętem świateł, jest specjalny świecznik zwany chanuka. W odróżnieniu od wspomnianej menory ma on osiem świeczek (po cztery na przeciwległych ramionach) oraz jedną na środku. Przez osiem dni, na pamiątkę kolejnego dnia cudu, przy asyście całej rodziny najstarszy mężczyzna wieczorami zapala kolejną świeczkę na ramieniu. Odpala się ją od środkowej, zwanej, ze względu na swoją funkcję, pomocnikiem. Świecznik ten ustawia się w oknie, tak aby widzieli go przechodnie. Przedstawiciel rodziny wypowiada specjalne błogosławieństwo, dziękując Bogu za cud sprzed tysięcy lat, a reszta zebranych odśpiewuje hymn "Maoz cur". Światła chanuki muszą palić się przynajmniej przez pół godziny. Jeśli przez przypadek zgasną, rozpala się je na nowo, pomijając początkowe modlitwy.

Obyczaje
W czasie żydowskiego święta świateł nie pości się i nie pracuje. Ten drugi nakaz dotyczy zwłaszcza kobiet, które darzone są w tych dniach szczególnym szacunkiem na pamiątkę wyjątkowej kobiety, jaką była Judyta. To ona zakradła się do wrogiego obozu i uśmierciła wodza Syro-Greków, ułatwiając w ten sposób zwycięstwo powstańcom. Na czas Świąt przygotowuje się specjalne potrawy, szczególnie te przyrządzane na oleju, jak pączki, faworki oraz tradycyjne placki ziemniaczane - latkes. Żydowskie święto świateł to również czas na zabawę. Najpopularniejszy jest wówczas tak zwane "drajdel". Przypomina on bączka, tyle że czterobocznego. Na każdej ze ścianek wypisane są cztery litery, które tworzą skrót "nghf", co po przetłumaczeniu oznacza "cud wielki tam był". Inną popularną zabawą jest gra "kwitlech" podobna do naszej karcianej gry w oczko, z tą różnicą, że należy uzbierać 31 punktów.