Dyslalia – czym jest i jak z nią walczyć

Różnego rodzaju wady wymowy wspólnie określa się terminem dyslalii – można jednak skutecznie walczyć z tą przypadłością rozpoczynając współpracę z logopedą.

Dyslalia to pojęcie ogólne, odnosi się ono zarówno do wszystkich nieprawidłowości mowy wywołanych rozmaitymi czynnikami, jak również do zaburzeń mowy pochodzenia korowego lub obwodowego. Dyslalią określa się nieprawidłową realizację dźwięków. Zdefiniowanie tej przypadłości nie było łatwe, dlatego czytając definicje dyslalii formułowane przez kolejnych autorów możemy doszukać się wielu rozbieżności. Tego rodzaju wada wymowy jest najczęściej wywołana nieprawidłowym ukształtowaniem lub uszkodzeniem takich organów jak język, wargi, zęby czy podniebienie. Bardzo często przyczyną występowania zaburzeń mowy jest nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu – obniżenie słyszalności czy upośledzenie słuchu. Dodatkowo na powstawanie zaburzeń mowy może mieć wpływ nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodka kładu nerwowego, brak stymulacji rozwoju mowy, opóźnienie w rozwoju emocjonalnym i psychomotorycznym.

 

 

  • Klasyfikacja

Przypadłość ta nie jest zaliczana do jednostek chorobowych, towarzyszy jej jednak szereg objawów, które są wywołane różnymi czynnikami i wpływają na to, z jakim typem wad wymowy mamy do czynienia. Dyslalię klasyfikujemy ze względu na przyczyny, które wywołały zaburzenia mowy oraz ze względu na towarzyszące objawy. W zależności od tego, jak bardzo uszkodzone są mechanizmy mowy wyróżniamy dyslalię motoryczną, sensoryczną, pochodzenia ośrodkowego (związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego), korową podkorową czy obwodową. Wady wymowy zaliczane do tego zaburzenia to sygmatyzm, rotacyzm, kappacyzm, gammacyzm, lambdacyzm, betacyzm, mowa bezdźwięczna. Ze względu na ilość zniekształcanych głosek możemy wyróżnić dyslalię jednoraką, wieloraką lub całkowitą.

 

  • Walka z wadą wymowy

W walce z tego rodzaju zaburzeniami mowy zawsze konieczna jest ingerencja logopedy, którego zadaniem będzie pomoc w zastąpieniu błędnie wymawianych głosek tymi prawidłowymi, pracuje on także z pacjentem nad zniwelowaniem opóźnień w rozwoju mowy. Korygowanie wad wymowy nie jest łatwym zadaniem, ale zastosowanie odpowiednich ćwiczeń może przynieść ogromną poprawę. Terapia zaburzeń mowy może być prowadzona indywidualnie lub grupowo. W programie ćwiczeń nad prawidłową artykulację uwzględnia się ćwiczenia poprawiające sprawność narządu mowy, ćwiczenia słuchowe oraz zapewniające poprawę pozycji narządów artykulacyjnych mowy, dodatkowo pacjent ćwiczy przed lustrem (co zapewnia kontrolę wzrokową). Aby terapia przyniosła pożądane efekty konieczna jest ścisła współpraca logopedy z rodziną i najbliższym otoczeniem pacjenta. W przypadku, gdy przyczyną dyslalii są nieprawidłowo wykształcone narządy mowy konieczny staje się zabieg chirurgiczny.