Dżinizm - system religijny i filozoficzny

Ukształtowany w starożytnych Indiach dżinizm stanowi żywą po dziś dzień tradycję, opartą na idei oczyszczania duszy, co może zapewnić tylko moralne, pozbawione namiętności życie.

Nauki dżinizmu noszą w sobie pokrewieństwa z kulturą buddyzmu oraz hinduizmu. Jest to tradycja o ograniczonym regionalnie, ale dość rozległym spectrum oddziaływania. Obejmuje blisko 10-milionową grupę mieszkańców Indii. Jej elementy znajdują odzwierciedlenie w kulturze popularnej, zwłaszcza w literaturze, sztuce i kinematografii, jednak przede wszystkim jest to system wierzeń i przekonań wyznawanych i kultywowanych w wielu regionach Indii.

 

  • Dżinizm - system powstały na styku różnych tradycji
    Niezaprzeczalnie najbardziej powszechną tradycją wyznaniową, jaką uznają i praktykują obywatele Indii, jest hinduizm. Dżinizm można określić jako odłam wyznaniowy równie popularny w tym regionie jak sikhizm, buddyzm, chrześcijaństwo oraz islam. Początki kształtowania się tego spójnego systemu filozoficzno-religijnego sięgają starożytnego przełomu VI i V wieku p.n.e. Można w nim odnaleźć elementy tradycji chrześcijańskiej (idee miłosierdzia oraz powszechnej spowiedzi) i buddyjskiej (wiara w krąg cierpień - sansarę, ściśle związany z reinkarnacją istot żywych). Od samego początku dżinizm kształtował jednak własny kodeks zasad moralnych oraz odrębny od pozostałych wpływów kulturowych regionu wzorzec wyznaniowy.
  • Podstawowe założenia dżinizmu
    Dżinizm stanowi nie tylko system niemonoteistycznych wierzeń, ale przede wszystkim zespół spójnych przekonań o charakterze etycznym i metafizycznym. Można by rzec, że jest on spójny ze współczesnymi filozofiami Zachodu, kładącymi nacisk na etykę praw zwierząt oraz wartości ekologiczne. Dżiniści przyjmują, iż wszystkie istoty żywe doświadczają cierpienia, w związku z czym należy im się szacunek i opieka. Przemoc wobec zwierząt, niszczenie przyrody, ale również nieożywionych dóbr mineralnych, jest w świetle tego systemu formą gwałtu, nie znajdującego usprawiedliwienia.
  • Zasady dżinizmu w życiu codziennym
    W praktyce dżinizmu należy unikać pokus, które prowadzą do zgubnych namiętności. Jednym z najważniejszych zaleceń wyznaczanych przez regułę dżinizmu jest skrupulatna asceza oraz świadomość podmiotowości duszy wszystkich istot żywych, jak również wielu tworów nieożywionych. Ta świadomość pozwala dążyć do oczyszczenia duszy przez stopniowe wyzbywanie się karmanu, czyli materialnej osnowy naszych działań, opartej na doświadczeniu cielesno-zmysłowym. Reguła jest szczególnie surowa dla praktykujących doktrynę mnichów, natomiast większość świeckich wyznawców dżinizmu może zachowywać stosowny dystans do rygorystycznych zasad, dążąc jednak do moralnej doskonałości i unikając cielesnych uciech, na ile jest to możliwe w materialnym świecie.