Filary emerytalne: tak je zrozumiesz

Obowiązujący obecnie w Polsce system ubezpieczeń społecznych składa się z trzech filarów emerytalnych: dwóch obligatoryjnych i jednego fakultatywnego.

Do końca 1998 roku, polski system emerytalny działał niezwykle prosto: osoby pracujące zarabiały, odprowadzały podatki i składki emerytalne, łożąc na utrzymanie osób nieaktywnych zawodowo. Z czasem jednak liczba osób aktywnych w stosunku do emerytów zmalała do tego stopnia, że dotychczasowy system stał się całkowicie niewydolny. Zdecydowano więc na wprowadzenie reformy systemu ubezpieczeń. Nowy system, obowiązujący od 1. stycznia 2009 roku, opiera się na trzech filarach emerytalnych.

Pierwszy filar
Pierwszy filar emerytalny to tak zwana emerytura ze zreformowanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadzorowany jest przez Państwo i ma charakter obowiązkowy, to znaczy, że łożą na niego wszyscy, którzy są legalnie zatrudnieni i ubezpieczeni. Od ich pensji co miesiąc odprowadzana jest obowiązkowa składka pracownicza, która trafia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pierwszy filar emerytalny opiera się na tak zwanym systemie repartycyjnym – pieniądze wypłacane emerytom pochodzą ze składek osób w danym momencie aktywnych zawodowo. System działa prawidłowo tylko wówczas, gdy odprowadzane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki pracownicze są na tyle wysokie, aby pokryć wypłatę świadczeń dla emerytów. Warto wiedzieć, że ta część składki emerytalnej nie jest dziedziczna ani inwestowana, co oznacza, że ostateczna wysokość przyszłej emerytury zależy nie tylko od zarobków danej osoby, ale także od wieku jej przejścia na emeryturę oraz sumy wszystkich odprowadzonych składek.

Drugi filar
Drugi filar emerytalny, podobnie jak pierwszy, jest obowiązkowy i powszechny. W tym wypadku składki pracownicze trafiają do Otwartych Funduszy Emerytalnych za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który co miesiąc przekazuje środki na odpowiednie konto. W ciągu siedmiu dni od momentu podjęcia pracy zarobkowej, każdy ubezpieczony powinien samodzielnie wybrać zarządcę swoich środków pieniężnych, w przeciwnym wypadku zostanie wezwany do zawarcia umowy z wybranym funduszem. Jeśli zignoruje wezwanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zostanie przydzielony do losowo wybranego funduszu. W przeciwieństwie do kapitału zgromadzonego za pomocą pierwszego filaru emerytalnego, suma zgromadzona w drugim filarze podlega dziedziczeniu. Oznacza, że po śmierci osoby, która ją zgromadziła pieniądze otrzymają członkowie jej najbliższej rodziny. Pieniądze zgromadzone na koncie funduszu są zwolnione od podatku oraz, co najważniejsze, realnie wpływają na ostateczną wysokość przyszłej emerytury.

Trzeci filar
Trzeci filar emerytalny jest jedyną dobrowolną częścią całego systemu ubezpieczeń społecznych. Zazwyczaj korzystają z niego osoby dobrze zarabiające, które stać na odprowadzanie dodatkowych składek. W skład trzeciego filaru wchodzą pracownicze programy emerytalne oraz indywidualne konta emerytalne. Mimo że odprowadzanie składek na trzeci filar nie jest obowiązkowe, a według twórców reformy dwa pierwsze filary emerytalne powinny wystarczyć do zapewnienia emerytowi godziwej przyszłości, w rzeczywistości o przystąpieniu do trzeciego filaru powinni pomyśleć wszyscy, którzy pragną utrzymać wysoki poziom życia.