Gil zwyczajny: charakterystyka i występowanie

Gil zwyczajny jest ptakiem dość pospolitym i łatwym do zaobserwowania w Europie, nietrudno go rozpoznać, warto jednak znać charakterystyczne cechy tego chronionego prawem gatunku.

Niewielki gil zwyczajny jest ptakiem łatwym do rozpoznania. Jest on stałym i mile widzianym bywalcem karmników. W parkach, lasach i ogrodach bywa często, ale znacznie trudniej go tam dostrzec. Występuje niemal w całej Europie (z wyjątkiem części śródziemnomorskiej) i północnej Azji. Populacje zamieszkujące północne krańce kontynentów regularnie migrują sezonowo do cieplejszych rejonów. Jest to powodem, dla którego gile najłatwiej zaobserwować zimą - północne populacje nie mają zbyt wielu kontaktów z ludźmi i dlatego są dość ufne.

Systematyka i morfologia
Gil zwyczajny zaliczany jest do rzędu wróblowatych, rodziny łuszczaków. Samca wyróżnia czerwony brzuch i gardło, u samicy kolor ten jest nieco mniej intensywny. Obie płci mają dość krępą sylwetkę i są z daleka widoczne na białej pokrywie śniegu. Dorosłe ptaki mają czarnogranatową głowę i biały kuper. Młode nie mają ciemnej głowy, a ich kolory są przygaszone. U samców kolory są bardziej jaskrawe niż u samic. Tęczówki oczu i nogi są brązowe, dziób jest krótki, mocny i stożkowaty. Długość ciała około 17 centymetrów, rozpiętość skrzydeł około 27 centymetrów.

Reprodukcja i zachowania godowe
Gil zwyczajny już w lutym zaczyna poszukiwanie partnera do reprodukcji. Samiec stara się zwabić samicę śpiewem. Zaloty są długotrwałe i dość skomplikowane. Ptaki te są monogamiczne - łączą się w pary na całe życie. Lęgi rozpoczynają się dopiero w maju. Gniazdo zakładane jest przeważnie w gałęziach drzew iglastych, szczególnie sosny. Preferowana wysokość to 2-5 metrów. Samica wysiaduje 5-6 bladoniebieskich, nakrapianych jaj przez 12-14 dni. W tym czasie jest karmiona przez samca. Pisklęta opuszczają gniazdo po 12-16 dniach, ale pozostają w rodzinie do następnego okresu lęgowego. Czasami kilka rodzin łączy się w małe stadka. Gile wyprowadzają 1-2 lęgi rocznie, w zależności od terenu i dostępności pożywienia.

Pożywienie i zwyczaje
Gil zwyczajny żywi się nasionami drzew i chwastów, jagodami, czasami owadami i pająkami. W okresie zimowym chętnie spożywa także pąki. Młode często są karmione nawilgłymi nasionami. Ptaki te żerują przeważnie na drzewach i krzewach, zimą częściej zlatują na grunt. Ptaki tego gatunku w okresie lęgowym są dość skryte, natomiast w okresie zimowym dają dość łatwo do siebie podchodzić, co sprzyja obserwacji. W Polsce gil zwyczajny objęty jest ścisłą ochroną gatunkową.