Jak czytać etykiety spożywcze, by je zrozumieć

Aby dokonywać świadomych wyborów produktów spożywczych, powinniśmy czytać etykiety spożywcze, szczególną uwagę zwracając na wykaz składników, wartości odżywcze i terminy przydatności do spożycia.

Etykieta dostarcza konsumentowi podstawowych informacji o produkcie. Producent, używając języka prawa żywnościowego, czyli tekstu oraz symboli i znaków graficznych przekazuje informacje o surowcach, z jakich powstał wyrób, jego trwałości i wartościach odżywczych. Aby dokonywać świadomego wyboru najlepszego produktu, konsument powinien umieć czytać etykiety spożywcze. Pomaga w tym również znajomość podstawowych regulacji prawnych, dotyczących oznakowania żywności.

  • Wykaz składników
    Lista wszystkich składników dostarcza pełnej informacji o składzie produktu, dlatego możemy od niej zacząć czytać etykiety spożywcze. Wykaz podany jest w kolejności malejącej, dlatego składników wymienionych jako pierwsze jest procentowo więcej niż tych z końca listy. Z wymogu umieszczania składu są zwolnieni jedynie producenci produktów jednoskładnikowych, czyli mleka, mąki czy cukru. Czytając etykiety spożywcze warto zwrócić uwagę na obecność sztucznych cukrów, konserwantów i innych substancji dodatkowych. Są one oznaczone pełną nazwą lub symbolem i funkcją technologiczną. Nie należy obawiać się E-związków. Są to chemiczne związki poprawiające smak, zapach czy kolor produktu lub przedłużyć jego trwałość. Przyznanie symbolu E zgodnego z międzynarodową numeracją oznacza, że składnik został dopuszczony do spożycia i w niewielkich dawkach nie wywołuje negatywnych reakcji. Powszechnie spotykanymi wyjątkami są benzoesanu sodu (E 211) oraz glutaminianu sodu (E 621) - podrażniają żołądek i, według niektórych badań, mają właściwości rakotwórcze. Substancje z numerem od E100 do E199 to barwniki, od E200 do E268 - konserwanty (tych produktów należy używać z umiarem), od E270 do E399 - przeciwutleniacze a od E400 do E499 - zagęszczacze. Pozostałe to inne składniki, w tym słodzik i ulepszacze smaku. Osoby uczulone na którąś z tych substancji powinny czytać etykiety spożywcze ze szczególną uwagą. Producenci mają obowiązek umieszczani informacji, że produkt zawiera substancje potencjalnie alergenne nawet, jeśli występują w śladowych ilościach.
     
  • Wartość odżywcza
    Obowiązkiem producenta jest zamieszczanie na opakowaniu informacji o jego wartości energetycznej, dlatego osoby dbające o niskokaloryczną dietę powinny uważnie czytać etykiety spożywcze. Wartość energetyczna obliczana jest na podstawie zawartości białka, węglowodanów, tłuszczów i innych substancji i wyrażana w kilokaloriach (kcal) i kilodżulach (kJ). Etykieta zawiera również dane na temat składników odżywczych, jakie produkt zawiera, czyli białka, cukru, tłuszczów czy witamin. Często podawane jest również w postaci GDA (Guideline Daily Amounts), czyli wskazanego dziennego spożycia. Jest ono obliczane na podstawie uśrednionych potrzeb dorosłej osoby, dlatego powinniśmy traktować je jedynie orientacyjnie.
     
  • Terminy przydatności do spożycia
    Przed zakupem produktu, powinniśmy czytać etykiety spożywcze w celu sprawdzenia, czy produkt nadaje się do spożycia. Termin ważności oznacza ostatni dzień, w który produkt może być spożyty a data minimalnej trwałości to czas, w którym prawidłowo przechowywany produkt zachowuje swoje właściwości. O ile pierwsza data jest nieprzekraczalna, po upływie drugiej produkt nadaje się jeszcze przez jakiś czas do spożycia, jednak jest już mniej wartościowy.