Jeau de paume, czyli o „grze dłonią”

Jeau de paume to gra polegająca na odbijaniu piłki ponad siatką, wcześniej za pomocą gołych rąk, później w rękawicach, a obecnie przy pomocy rakiet.

Jeau de paume to forma współczesnego tenisa, powstała we Francji około tysiąc lat temu. Niektórzy źródeł powstania jeau de paume doszukują się już w starożytnej Grecji i Rzymie, kiedy pojawiły się pierwsze gry rakietą i piłką. Tenis w dzisiejszej postaci powstał dopiero w dziewiętnastym wieku. Nie ulega jednak wątpliwości, że jego bezpośrednim prekursorem było właśnie jeau de paume, rozwijające się najpierw we Francji, w postaci gry piłką, odbijanej gołą dłonią, na której w kolejnych wiekach pojawiła się najpierw rękawica, a później pierwsze rakiety, mniejsze od tych dzisiejszych.

Historia francuskiej gry

Początki tej gry są trudne do odgadnięcia. W średniowiecznych dokumentach z jedenastego wieku znaleziono informacje o grze rozgrywanej przez mnichów piłką, za pomocą ręki. Około wieku trzynastego pojawiła się rękawica amortyzująca uderzenia piłką, która w owych czasach bywała wykonana z drewna, później natomiast ze skóry wypełnionej trocinami. Na początku sprawdzano grę w różnych układach graczy, począwszy od jeden na jeden, po dwóch, trzech, a nawet zespoły czterech graczy, grających na siebie, nazywane „długą dłonią” longue paume. Nie znana jest historia szczególnego sposobu naliczania wyników gry (piętnaście, trzydzieści, czterdzieści). Wskazuje się, że nawiązują od zegara. Pierwsze doniesienia o rakietach pochodzą z 1505 roku. Były one bardzo różne, począwszy od pełnych drewnianych paletek, po rakiety z drewnianą obręczą, na której rozciągano sznurki konopne lub jelita zwierzęce. Sprawdzano nawet grę rakietami, o zakrzywionej głowie względem trzonka i w różnych rozmiarach. Grywali w nią wszyscy francuscy władcy. Chociaż obostrzenia prawne spowodowały, że w pewnym okresie gra była dozwolona tylko w niedzielę, to zakaz ten powszechnie łamano.

Jeau de paume współcześnie

Ten francuski początek współczesnego tenisa jest źródłem wszystkich gier, rozgrywanych przy pomocy rakiety, do których należą pelote basque, Valencian pilota, keatsen, tamburello i przede wszystkim dzisiejszy tenis. Dziś jeau de paume właściwie nie istnieje, zastąpiona została przez tenis, rozgrywany na dużych kortach przy pomocy współczesnych dużych rakiet tenisowych i gumowych piłek. Sentyment do tej gry pozostał we Francji, gdzie organizowane są rozgrywki, na przykład w pierwszą niedzielę września rozgrywany jest puchar longue paume (długiej dłoni) w Paryżu, w Ogrodzie Luksemburskim. We Francji istnieją cztery sale do jeau de paume odpowiadające tradycyjnym, z siatką umieszczoną niespełna metr na ziemią, z węższym i bardziej wydłużonym polem gry. Od 1924 roku, po dziś istnieje Francuska Federacja Jeau de Paume i Francuski Komitet de Courte Paume zajmujące się zachowaniem i rozwinięciem tej francuskiej tradycji tenisowej. Wciąż organizowane są puchary gry, która niegdyś nazywana była królewskim tenisem.