O odmianach protestantyzmu

Najważniejszymi odmianami protestantyzmu są rozpowszechniony w całej Europie luteranizm, rygorystyczny kalwinizm oraz anglikanizm, będący połączeniem protestantyzmu i katolicyzmu.

Współczesne odmiany protestantyzmu, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, są bardzo zróżnicowane. Istnieje kilkadziesiąt Kościołów protestanckich, zorganizowanych na różne sposoby, głoszących odmienne nauki, opierających się na zróżnicowanych doktrynach. Kilka z nich odcisnęło duże piętno na historii naszego kraju i kontynentu.

Odmiany protestantyzmu: luteranizm

Luteranizm jest pierwszym wyznaniem powstałym w wyniku reformacji w XVI wieku. Jest obecnie najpopularniejszym protestanckim nurtem w Europie. Również w Polsce luteranie są od czasów reformacji wieku stale obecni. Do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP należy dziś około 80 tysięcy wiernych, co czyni z luteran najliczniejsze wyznanie protestanckie w naszym kraju. Luteranizm odrzuca władzę papieską, uznając, że głową Kościoła jest Chrystus. Odrzuca wszelkie dogmaty ustanowione przez sobory, uznając, że jedynym źródłem objawienia jest Biblia. Odrzuca w końcu kult świętych oraz kult maryjny. Ewangelicy wierzą, że zbawienie duszy wypływa tylko i wyłącznie z łaski Boga, nie zaś z ludzkich uczynków. Czyny człowieka są jedynie wynikiem owej łaski lub jej braku. Choć początkowo luteran cechował wysoki rygoryzm moralny, współcześnie są oni jednym z bardziej liberalnych wyznań chrześcijańskich.

Odmiany protestantyzmu: kalwinizm

Drugim wielkim reformatorem religijnym XVI wieku był, obok Marcina Lutra, Jan Kalwin. Wprost z jego nauk wywodzi się kalwinizm. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest wiara w predestynację. Jest to założenie, że już w chwili narodzin człowiek jest, zgodnie z wolą Boga, przeznaczony do zbawienia lub potępienia. Wolna wola jest zatem złudzeniem, a czyny i wiara człowieka nie są w stanie zmienić jego losu. Swoimi uczynkami każdy wierny powinien jednak dowieść, że jego przeznaczeniem jest zbawienie. Kalwinizm charakteryzuje zatem znaczny rygoryzm moralny, potępienie gier, zabaw i wystawnego życia. Zamiast tego zaleca ciężką pracę, oszczędność, skromność i surowość obyczajów. Poza tym, kalwinizm podziela większość założeń luteranizmu. W okresie reformacji nauki Kalwina były popularne wśród polskiej magnaterii, choć etos ciężkiej pracy i skromności nigdy się w naszym kraju nie przyjął. Kalwinizm przetrwał do dziś w postaci Kościołów ewangelicko-reformowanych. Dał również początek radykalnym ruchom chrześcijańskim, z których wyrosły współczesne Kościoły ewangelikalne (takie jak baptyści i metodyści).

Odmiany protestantyzmu: anglikanizm

Ostatnim ważnym dla Europy wyznaniem protestanckim jest anglikanizm, który do dziś jest religią państwową w Wielkiej Brytanii. Za twórcę tego wyznania uważa się króla Anglii Henryka VIII, który postanowił odwrócić się od Kościoła katolickiego, gdy ten odmówił mu rozwodu. Doktryna anglikańska stanowi połączenie tez katolickich i ewangelickich, z przewagą wpływów protestanckich. Organizacyjnie natomiast Kościół anglikański nie różni się niczym od katolickiego. Anglikanie odrzucają władzę papieską, są jednak wspólnotą scentralizowaną - głową Kościoła anglikańskiego jest król Anglii. Anglikańska organizacja kościelna dzieli się na biskupstwa i parafie, co w przypadku innych odmian protestantyzmu jest niespotykane. We współczesnej wspólnocie anglikańskiej coraz wyraźniej rysuje się podział między skrzydłem liberalnym i konserwatywnym. Poglądy liberałów bliskie są społecznej nauce luterańskiej, konserwatystów zaś - katolickiej.