Odruchy noworodkowe – co należy wiedzieć

Odruchy noworodkowe to automatyczne reakcje na bodźce zewnętrze, w które wyposażone jest dziecko od chwili narodzin.

Współcześnie znanych jest wiele odruchów noworodkowych, są one oceniane w skali Apgar tuż po narodzeniu się dziecka. Są niezwykle ważne dla jego funkcjonowania w pierwszych miesiącach życia, pozwalają mu przystosować się do nowych warunków. Jednak tak jak na początku są niezbędne, tak zbyt długie utrzymywanie się odruchów noworodkowych może okazać się niebezpieczne.

Najważniejsze odruchy noworodkowe

Pierwszym z odruchów noworodkowych jest tak zwany odruch Moro. Jest on reakcją na niespodziewany bodziec zewnętrzny - zbyt głośny dźwięk, silniejszy podmuch wiatru, coś, co budzi niepokój dziecka. Noworodek odrzuca wtedy od siebie ręce, następnie zaciśnięte piąstki przyciąga do klatki piersiowej. Odruch Moro wywołuje intensywne wydzielanie się hormonu stresu, przyspieszenie bicia serca i oddychania. Odruch ten stopniowo zanika począwszy od czwartego miesiąca życia. Jeżeli jednak po ukończeniu przez dziecko pół roku wciąż utrzymuje się ten odruch, może spowodować, że w przyszłości świat dziecka będzie zbyt bogaty w bodźce, przez co dziecko będzie nadpobudliwe, zalęknione bądź agresywne. Kolejnym z odruchów noworodkowych jest tak zwany asymetryczny toniczny odruch szyjny - u dziecka ułożonego na plecach z głową przechyloną na bok powinno dojść do wyprostowania ręki i nogi po stronie twarzy, natomiast po stronie potylicy kończyny powinny pozostać ugięte. Właśnie ten odruch zmusza dziecko położone na brzuchu do przekręcenia głowy, by ułatwić mu oddychanie, dodatkowo ułatwia mu wszelkie ruchy na boki. W przypadku, gdyby odruch ten nie zanikł dziecko będzie miało problem z raczkowaniem, później z chodzeniem. Niewykształcenie się tych dwóch odruchów noworodkowych jest najczęstszą przyczyną zespołu nagłej śmierci niemowląt.

Pozostałe odruchy noworodkowe

Ważnym, spośród odruchów noworodkowych, jest także odruch szukania i ssania, który ułatwia karmienie piersią. Jego przetrwanie może spowodować nadwrażliwość na dotyk w rejonie ust dziecka. Do odruchów noworodkowych zalicza się także odruch Galanta, który wywołuje się poprzez dotykanie okolicy przykręgosłupowej pleców. Reakcją powinno być zgięcie grzbietu w stronę drażnioną. Jeśli odruch nie zaniknie do ukończenia przez dziecko dziewięciu miesięcy może utrudnić mu naukę chodzenia, w późniejszym wieku może stać się przyczyną skoliozy. Do odruchów pierwotnych zalicza się także odruch dłoniowy chwytny. Łatwo jest go zaobserwować, wystarczy dotknąć dłoń dziecka, by ta zacisnęła się w piąstkę. Po upływie kilku miesięcy dziecko powinno wykształcić umiejętność chwytania rzeczy pomiędzy kciuk a palec wskazujący. Jeżeli do tego nie dojdzie, może w przyszłości mieć problemy z tak zwaną motoryką małą, a co za tym idzie - z prawidłowym rozwojem mowy. Ostatnim spośród odruchów noworodkowych jest toniczny odruch błędnikowy. Powoduje on u dziecka wzrost napięcia mięśni zginaczy w ułożeniu na brzuchu i jego osłabienie w pozycji na grzbiecie. Utrzymanie się odruchu powyżej trzeciego roku życia może powodować w przyszłości na przykład garbienie się.