Polskie tradycje wigilijne

Dzielenie się opłatkiem, wspólna wieczerza, świąteczne ozdoby oraz modlitwa tworzą polskie tradycje wigilijne.

W świadomości większości Polaków, Święta Bożego Narodzenia są jednym z najważniejszych wydarzeń w roku. Polskie tradycje wigilijne wywodzą się głównie z religii chrześcijańskiej, chociaż zachowały się także inne obrzędy.

 

 

  • Ważny dzień
    Słowo „wigilia” pochodzi z łaciny i oznacza dosłownie czuwanie. Wigilia poprzedza dzień świąteczny i jest czasem czuwania przy narodzinach Chrystusa. Czas oczekiwania na wigilię nazywany jest adwentem i trwa cztery tygodnie. Polskie tradycje wigilijne głoszą, że ten szczególny dzień odpowiada za powodzenie przez cały następny rok. Dlatego właśnie nie powinno się kłaść do łóżka w ciągu dnia, albowiem przynosi to choroby. Niewskazane jest pożyczanie czegokolwiek, ponieważ przynosi to straty. Powinno się być uprzejmym aby uniknąć kłótni w przyszłym roku.
  • Świąteczny stół
    Wspólna wieczerza jest niezwykle istotnym obrządkiem. Stół powinien być uroczyście udekorowany – pod biały obrus kładzie się siano na pamiątkę Bożego Narodzenia oraz aby zapewnić sobie dobrobyt na cały następny rok. Polskie tradycje wigilijne to także określone potrawy – powinno być ich dwanaście. Liczba wywodzi się od dwunastu apostołów. W Wigilię nie jada się mięsa, a głównym posiłkiem jest ryba. Ponadto tradycyjne posiłki to barszcz z uszkami, śledź, zupa grzybowa, kompot z suszu czy makowa kutia. Przy stole powinno być zawsze jedno dodatkowe miejsce z nakryciem, przeznaczone dla dusz bliskich lub dla zbłąkanego wędrowca, którego zawsze należy przyjąć, jeśli zapuka do drzwi. 
  • Symboliczny opłatek i modlitwa
    Opłatek jest silnie związany z tradycją chrześcijańską. Łamanie się chlebem bożym oznacza wybaczenie win i pojednanie. Rodzina, przyjaciele oraz pracownicy dzielą się opłatkiem, aby złożyć sobie życzenia zdrowia oraz pomyślności na następny rok. Tradycja ta pochodzi z początków chrześcijaństwa, kiedy przed każdą wieczerzą dzielono się opłatkiem. Wśród pogan łamano się chlebem, co miało podobny wydźwięk. Dzielenie się opłatkiem powinno nastąpić wieczorem, przed rozpoczęciem wieczerzy. Wiele wierzących rodzin corocznie wspólnie odmawia modlitwę przed wigilijną kolacją oraz czyta pismo święte. 
  • Wesołe akcenty
    W trakcie oraz po zakończeniu wieczerzy często śpiewa się tradycyjne kolędy. Są to pieśni upamiętniające narodziny Chrystusa. Zazwyczaj są one wesołe lub bardzo wzruszające, na przykład „cicha noc”. Inne polskie tradycje wigilijne to postawienie symbolicznej szopki, w której znajduje się cała Święta rodzina i zwierzęta, które towarzyszyły narodzinom. Koniecznym elementem było kiedyś stawianie snopów zbóż, na przykład pszenicy, żyta czy owsa. Ustawiano je w kontach izb, a nad stołem wieszano sosnę czy jemiołę. Teraz bardzo popularna jest choinka, która jest symbolem życia i płodności. Drzewko przystraja się bombkami, łańcuchami, a tradycyjnie – własnoręcznie robionymi ozdobami z papieru i innych materiałów. Coraz częściej wręcza się najbliższym upominki. Kolejnym wesołym akcentem wigilijnym jest pasterka. Jest to nocna msza, podczas której śpiewane są kolędy, odmawiana jest modlitwa oraz odbywa się czuwanie przy symbolicznych narodzinach.