Wpłacenie zaliczki - jak uniknąć ryzyka

Aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych, zanim wpłacimy zaliczkę, należy dobrze poznać jej prawne aspekty oraz zastosować kilka środków ostrożności.

W Internecie można znaleźć wpisy osób, które wpłaciły zaliczkę i mają poważne problemy z jej odzyskaniem. Wystarczy jednak poznać kilka podstawowych faktów na temat wpłacania zaliczek, aby uniknąć problemów w przyszłości.

Prawne aspekty zaliczki
O prawnych skutkach zaliczki mówi § 2 art. 487 kodeksu cywilnego o wykonywaniu umów wzajemnych. W sytuacji gdy umowa zostanie zrealizowana, wpłacona zaliczka stanowi zaliczenie na poczet należnego wynagrodzenia. Natomiast, jeżeli jedna ze stron odstąpi od wykonania umowy, wówczas zgodnie z art. 494 kodeksu cywilnego zobowiązana jest ona do zwrotu drugiej stronie wszystkiego, co otrzymała od niej na mocy umowy oraz może żądać naprawienia szkody, która wniknęła z niewykonania danego zobowiązania. Zaliczka, w przeciwieństwie do zadatku, nie stanowi formy zabezpieczenia wykonania umowy, a jedynie część ceny, która ma być wypłacona w związku z wykonaniem zobowiązania umownego.

Zaliczka czy zadatek?
Cechą wspólną obu instytucji jest zasada, iż po zrealizowaniu umowy, zarówno zaliczka jak i zadatek zostają zaliczone na poczet należnego wynagrodzenia oraz fakt, że w przypadku rozwiązania umowy za zgodą obu stron, zwracają one sobie wzajemne świadczenia, w tym także zaliczkę i zadatek. W przypadku rozwiązania umowy przez stronę dającą zaliczkę – może ona domagać się jej zwrotu, natomiast w przypadku zadatku – przepada on na rzecz biorącego zadatek. Z kolei gdy umowa wzajemna zostanie rozwiązana przez stronę biorącą zaliczkę, wówczas jest ona zobowiązana do jej zwrotu, jeżeli taka sytuacja ma miejsce w przypadku zadatku – strona dająca zadatek może odstąpić od umowy i żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.

Jak się zabezpieczyć?
Najlepszym sposobem na uniknięcie ryzyka związanego z wpłatą zaliczki jest bardzo dokładne przeczytanie wszystkich zapisów umowy, aby w przyszłości zminimalizować skutki, jakie wynikną z jej niezrealizowania. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie zapisu „zadatek” zamiast „zaliczka”. Termin ten bowiem jest jednoznacznie uregulowany w przepisach kodeksu cywilnego i stawia osoby dające zadatek w lepszej pozycji, ponieważ gdy z umowy wycofa się wykonawca, jest on wówczas zobowiązany do wypłaty podwójnej wysokości wpłaconej kwoty. Każda umowa stanowi indywidualny przypadek i jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest wyjaśnienie wszelkich wątpliwości przed jej podpisaniem.