Wychowanie dziecka z ADHD – co należy wiedzieć

W wychowaniu dziecka z ADHD ważne jest, by nauczyć dziecko koncentracji przy pomocy prawidłowo sformułowanych komunikatów.

Na ADHD, czyli Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Deficytem Uwagi (Attention Deficit Hiperactivity Disorder) składają się trzy czynniki: zaburzenia koncentracji, impulsywność i nadmierna ruchliwość. Wychowanie dziecka z ADHD jest trudne, jednak właściwe postępowanie rodziców może łagodzić objawy zaburzenia, a nawet doprowadzić do ich wygaszenia.

Nauka koncentracji
Pierwszym krokiem na drodze prawidłowego wychowania dziecka z ADHD jest zdanie sobie sprawy, że jego zachowanie nie wypływa z wrodzonej złośliwości, ale wynika z zaburzenia, a więc gniew, złość i kary nie przyniosą pozytywnego efektu. Uwagę dziecka nadpobudliwego przyciąga w równym stopniu każdy bodziec znajdujący się w otoczeniu, dlatego aby zwrócić na siebie jego uwagę, należy lekko go dotknąć i nawiązać kontakt wzrokowy, a następnie przekazać komunikat w sposób jak najbardziej zwięzły i konkretny (na przykład “zejdź na podłogę”, “postaw kubek na stole”), ponieważ nie jest ono w stanie skupić uwagi na dłuższych komunikatach. Aby pomóc mu w rozwijaniu umiejętności koncentracji, rodzice nie powinni wyręczać go, ale poprzez cierpliwe przypominanie i powtarzanie, pomóc doprowadzić rozpoczętą czynność do końca. W miarę możliwości należy w tym czasie ograniczyć ilość rozpraszających bodźców (na przykład poprzez wyłączenia telewizora, zamknięcie okna, aby do pokoju nie dochodziły odgłosy z zewnątrz). Bardzo ważne jest też, by chwalić je za każdą, nawet najmniejszą ukończoną czynność (taką jak dopasowanie puzzla, odłożenie zabawki na miejsce), co wzmocni jego motywację do uważnego wykonywania naszych poleceń. Ważne, aby w życie dziecka wprowadzić rutynę, na przykład odrabianie pracy domowej ma miejsce zawsze po obiedzie, a kąpiel zawsze po kolacji - taka rutyna pomoże dziecku odnaleźć się wśród różnorodnych codziennych zajęć.

Istota komunikacji
W wychowaniu dziecka z ADHD bardzo ważne jest danie mu poczucia bezpieczeństwa, zrozumienia i akceptacji. Mówiąc do niego, należy patrzeć mu w oczy, unikać rozbudowanych i wielokrotnie złożonych zdań, dbać, aby polecenia były krótkie i konkretne. Można także poprosić je, by powtórzyło naszą prośbę, co poprawi jego umiejętność słuchania i zapamiętywania. Dziecko nadpobudliwe musi mieć świadomość, że zasady obowiązują go w takim samym stopniu jak innych członków rodziny, a za nieodpowiednie zachowanie czeka go kara. Karać należy bezpośrednio po niepożądanym zachowaniu, w sposób adekwatny do przewinienia i nigdy nie stosować kar cielesnych. Nie należy karać zachowań wynikających z samego zaburzenia, takich jak wzmożona ruchliwość czy zapominanie o obowiązkach, bo dziecko nie potrafi nad nimi zapanować, a ponadto tego typu kary mogą wpłynąć na nasilenie objawów nadpobudliwości. Dziecko powinno czuć się akceptowane i kochane mimo że nie zawsze słucha i wykonuje polecenia rodziców tak, jakby tego chcieli. Rodzice powinni także pamiętać, że nie uczy się ono na podstawie obserwacji, więc dobrze jest ograniczyć komunikaty niewerbalne w wychowaniu dziecka z ADHD, przykładając większą wagę do spokojnej, zwięzłej komunikacji słownej.