Wyrzynanie zębów stałych

Wyrzynanie się zębów stałych poprzedza resorpcja korzeni i wypadanie zębów mlecznych.

Resorpcja rozpoczyna się na 2 do 4 lat przed fizjologiczną wymianą zębów, na powierzchni położonej najbliżej zawiązka zęba stałego. Początkowe stadium resorpcji korzenia można stwierdzić jedynie badaniem radiologicznym. W końcowym etapie resorpcji dochodzi do całkowitego rozessania korzenia, ruchomości i wypadnięcia zęba. W ten sposób stwarza się miejsce dla odpowiedniego zęba stałego.

Proces resorpcji jest zapoczątkowany i stymulowany przez wzrost zawiązka i wyrzynanie się zęba stałego.

Obraz RTG uzębienia mieszanego

W przebiegu resorpcji korzeni zębów mlecznych mogą występować dość duże wahania w czasie, na co mogą mieć wpływ :
- leczenie zęba metodą amputacji miazgi po jej umartwieniu,
- pozostawienie korzeni zębów mlecznych z zakażoną miazgą,
- nieprawidłowe ułożenie lub brak zawiązka zęba stałego.

Wyrzynaniu się zębów stałych towarzyszy rozwój nowych struktur przyzębia i zmiany w wymiarach wyrostków zębodołowych szczęki i żuchwy.

Kolejność wyrzynania się zębów stałych jest nieco inna dla szczęki i dla żuchwy. W żuchwie jako pierwsze pojawiają się siekacze przyśrodkowe lub pierwsze zęby trzonowe, następnie wyrzynają się siekacze boczne, kły, przedtrzonowce pierwsze, potem drugie, wreszcie zęby trzonowe drugie i trzecie. W szczęce pierwszymi stałymi zębami są z reguły pierwsze trzonowce. Jako drugie wyrzynają się siekacze przyśrodkowe, następnie siekacze boczne, pierwsze i drugie zęby przedtrzonowe, potem kły, po nich drugie trzonowce, a na koniec trzecie. Pojawienie się pierwszych zębów trzonowych stałych nie jest poprzedzone wypadaniem zębów mlecznych, gdyż nie mają one odpowiednika w uzębieniu mlecznym. Fakt ten jest często przyczyną potraktowania przez rodziców pierwszego trzonowca stałego jako ząb mleczny. Wynikiem tego są zaniedbania w leczeniu tych zębów i ich częsta utrata, nawet w wieku szkolnym. Mimo znacznych odchyleń w terminach wyrzynania się zębów przyjęto pewne ogólne normy. W przypadku wyrzynania się zębów mlecznych przed 5 miesiącem życia, a stałych przed 5 rokiem życia, mówimy o ząbkowaniu wczesnym.

Ekstremalnym przykładem wczesnego ząbkowania jest ząbkowanie przedwczesne, polegające na występowaniu zębów wrodzonych lub noworodkowych (wyrzynają się krótko po urodzeniu). Jeżeli zęby mleczne pojawiają się po 12 miesiącu, a stałe po 8 roku życia mamy do czynienia z ząbkowaniem późnym.

Między 6 a 11 rokiem życia w jamie ustnej występują zarówno zęby mleczne, jak i stałe. Jest to tzw. okres uzębienia mieszanego.

Na proces wyrzynania zębów stałych mają wpływ :
- płeć,
- rozwój ogólny i stan fizyczny dziecka,
- warunki socjalno-ekonomiczne,
- rasa,
- klimat.

Wyrżnięcie się zęba stałego nie jest jednoznaczne z zakończeniem jego rozwoju; kontynuowanie procesu dalszego rozwoju zęba stałego trwa przeciętnie 3 lata.