Wyznawcy mandeizmu - czciciele Jana Chrzciciela

Mandeizm jest religią monoteistyczną, wyznawcy mandeizmu głównym obrządkiem uczynili chrzest, w różnych rzekach symbolicznie nazywanych „Jordanem”, nawiązując do praktyk Jana Chrzciciela.

Monoteistyczna religia wyznawców mandeizmu jest ściśle związana z postacią Jana Chrzciciela. Prawdopodobnie powstała przed chrześcijaństwem w Palestynie, skupiając wyznawców Jana Chrzciciela uznawanego przez nich za proroka. Mandeizm jest uznawany za gnozę, będąc mieszanką wierzeń chrześcijańskich, judaistycznych, egipskich, gnostyckich i perskich. Słowo „manda”, stanowiące podstawowy człon nazwy tej religii, znaczy „nauka”, będąc tym samym odpowiednikiem greckiego słowa „gnoza.” Wyznawcy mandeizmu żyją głównie na terytorium Iraku i Iranu, ale obecni są także w Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Niemczech czy Australii. Liczbę wyznawców mandeizmu szacuje się bardzo różnie, pomiędzy dziesięć, a trzydzieści tysięcy. Jednak niektóre źródła podają liczbę siedemdziesięciu, nawet osiemdziesięciu tysięcy. Wyznawcy mandeizmu silnie ucierpieli w wyniku konfliktu irakijskiego. 

 

Mandeistyczny chrzest

Głównym elementem w wyznaniu mandeistycznym jest cotygodniowy, symboliczny chrzest, podobny do komunii przyjmowanej w Kościele katolickim. Ceremonia ta polega na trzykrotnym zanurzeniu całego ciała wiernego w wodzie. Na tą okoliczność wyznawcy mandeizmu ubierają się na biało. Po zanurzeniu trzykrotnie wykonuje się znak na czole wodą, trzy razy połyka wodę, ozdabia gałązką mirtu, smaruje olejkiem i podaje komunię z chleba i wody. Na końcu kapłan nakłada na wiernego zaklęcie chroniące go od demonów. Z powodu wierzeń i co tygodniowej ceremonii chrztu świątynie mandeistyczne budowane są nad brzegami rzek, symbolicznie nazywanych „Jordanem”, do których wstęp mają tylko kapłani. Ceremonia chrztu najsilniej wyraża nawiązanie do praktyki chrzczenia, prowadzonych przez Jana Chrzciciela, który według tradycji chrześcijańskiej ochrzcił Jezusa Chrystusa. Z powodu bardzo rozwiniętego i zaakcentowanego chrztu, wyznawcy mandeizmu bywają myleni z baptystami, którzy także praktykują chrzest przez zanurzenie. 

Kosmogonia mandeizmu

Wyznawcy mandeizmu opowiadają o „świecie światła” znajdującym się na północy i o „świecie ciemności” znajdującym się na południu. Pan „świata światła” nazywany jest przez nich Życie, a kolejne płaszczyzny „świata światła” nazywane są kolejno: „Pierwsze Życie”, drugie, trzecie, itd. Z kolei „światem ciemności” rządzi Ptahila i jego demony wraz aniołami, uznawanymi przez wyznawców mandeizmu za postacie szkodliwe. Stworzenie pierwszego człowieka - Adama uznawane jest za akt niweczący pierwotną Jedność. Stworzenia ciała dokonuje Ptahila, ale jego dusza pochodzi ze „świata światła”, dlatego możliwe jest wyzwolenie się człowieka z grzechu i życia doczesnego. Jan Chrzciciel uznawany za głównego proroka i kapłana, nie jest uznawany za założyciela religii. Tą funkcje przypisuje się raczej Adamowi, który wraz narodzinami i życiem otrzymał nauki dotyczące wierzeń mandeistycznych, gnozę.